W dniu 14 października 2026 roku w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego planowana jest uroczystość inaugurująca obchody rocznic dwóch sejmów Rzeczypospolitej Obojga Narodów, które miały miejsce w Toruniu w 1576 i 1626 roku. W programie wydarzenia przewidziano wystąpienia okolicznościowe, prelekcje historyczne oraz prezentacje wystaw, które mają na celu przypomnienie o wydarzeniach znaczących dla historii miasta i kraju. Uroczystość rozpocznie się o godzinie 17:00.
Organizatorami wydarzenia są Prezydent Miasta Torunia Paweł Gulewski, prezes Towarzystwa Naukowego w Toruniu prof. dr hab. Andrzej Radzimiński oraz dyrektor Muzeum Okręgowego w Toruniu Aleksandra Mierzejewska.
W ramach inauguracji odbędą się prelekcje dotyczące roli sejmu w historii Rzeczypospolitej oraz znaczenia Torunia jako miejsca ważnych wydarzeń politycznych. Zostaną również zaprezentowane wystawy, w tym cyfrowa „Sejmy w Toruniu 1576, 1626” oraz plenerowa „Dwa sejmy - dwie wojny - dwa kryzysy”.
Ekspozycja plenerowa dostępna będzie od 15 października 2026 roku na dziedzińcu Ratusza Staromiejskiego.
Obchody będą kontynuowane w dniach 15 i 16 października w formie konferencji naukowej „Toruń sejmową stolicą Rzeczypospolitej. W okrągłe rocznice dwóch toruńskich sejmów (1576, 1626)”, która odbędzie się w Sali Kolumnowej budynku Towarzystwa Naukowego w Toruniu przy ul. Wysokiej 16.
Sejm Walny Rzeczypospolitej Obojga Narodów stanowił kluczowy organ władzy ustawodawczej. Choć najczęściej obradował w Warszawie, w szczególnych okolicznościach zwoływano go także w innych miejscowościach, w tym w Toruniu w latach 1576 i 1626. Obrady te miały miejsce w Ratuszu Staromiejskim oraz Dworze Artusa.
Sejm w 1576 roku zwołano w związku z konfliktem między nowo wybranym królem Stefanem Batorym a Gdańskiem, który nie zaakceptował jego wyboru. Natomiast sejm z 1626 roku miał miejsce w czasie wojny ze Szwecją, gdy król Zygmunt III Waza potrzebował wsparcia finansowego dla działań wojennych, a w Warszawie panowała epidemia.
Obchody stanowią doskonałą okazję do przypomnienia roli Torunia w historii politycznej Rzeczypospolitej oraz przedstawienia mieszkańcom i turystom okoliczności, które uczyniły to miasto miejscem obrad sejmu walnego.
Uroczystość inauguracyjna: 14 października 2026 r., godz. 17.00, Sala Mieszczańska Ratusza Staromiejskiego.
Wystawa plenerowa: od 15 października 2026 r., dziedziniec Ratusza Staromiejskiego.
Konferencja naukowa: 15-16 października 2026 r., Sala Kolumnowa Towarzystwa Naukowego w Toruniu, ul. Wysoka 16.