W dniu 26 października w Teatrze Baj Pomorski w Toruniu odbyła się konferencja metropolitalna KOMPAS 2026, na której dyskutowano o przyszłości kultury w regionie, potrzebach mieszkańców oraz możliwościach współpracy instytucji i samorządów. Wydarzenie stanowiło podsumowanie badań dotyczących uczestnictwa w kulturze oraz formułowania rekomendacji dla przyszłych działań.
Rola kultury w Metropolii Toruńskiej
Paweł Gulewski, Prezydent Torunia i Prezes Stowarzyszenia Metropolia Toruńska, zaznaczył znaczenie diagnozy jako podstawy planowania nowych inicjatyw kulturalnych. Podkreślił aktywne zaangażowanie instytucji kultury z miast partnerskich w badania, które miały na celu identyfikację potrzeb lokalnych mieszkańców.
- Kultura łączy Metropolię Toruńską. Wspólne projekty metropolitalne cieszą się dużym zainteresowaniem -odał Gulewski.
Wyniki diagnozy pozwolą na planowanie przyszłych inicjatyw, a samorządy powinny zadbać o odpowiednie finansowanie oraz rozwój współpracy, co umożliwi efektywniejsze wykorzystanie lokalnych zasobów i odpowiedzi na potrzeby mieszkańców.
KOMPAS - współpraca w kulturze
Inicjatywa „KOMPAS - Kulturalny Obszar Metropolitalny: Partnerstwo, Aktywizacja, Sieć” jest realizowana przez Stowarzyszenie Metropolia Toruńska, wspólnie z pięcioma instytucjami kultury, w tym Teatrem Baj Pomorski. Współpraca zaowocowała licznymi pomysłami, co cieszy przedstawicielkę stowarzyszenia, Maję Lewandowską-Robak, która stwierdziła:- Cieszymy się z licznych odpowiedzi na nasze zaproszenie do współpracy. Uczestnicy naszego wydarzenia nawiązały nowe kontakty, a efekty współpracy wkrótce będą widoczne dla mieszkańców metropolii -powiedziała Lewandowska-Robak.
Projekt ma na celu zbudowanie trwałych relacji pomiędzy instytucjami, wymianę doświadczeń i rozwój wspólnych działań, a także poszukiwanie możliwości dofinansowania, by zwiększyć dostępność kultury dla mieszkańców.
Wysoka chęć współpracy
Aż 75 proc. ankietowanych instytucji zgłosiło chęć współpracy w ramach tworzonej sieci. - To ogromna szansa na współdziałanie, a nie rywalizację między instytucjami kultury -podkreślił Zbigniew Lisowski, koordynator ds. kultury w Metropolii Toruńskiej.
Planowane działania obejmują stworzenie wspólnego kalendarza wydarzeń, skoordynowaną promocję oraz wspólne aplikowanie o środki zewnętrzne. Ważne będzie również zaangażowanie mieszkańców w projektowanie oferty kulturalnej.
Analiza uczestnictwa w kulturze
W trakcie konferencji przedstawiono również diagnozę uczestnictwa w kulturze, której wyniki zaprezentowała dr hab. Elżbieta Grzelak-Kostulska z UMK. Badania pokazały, że dostęp do kultury jest często uzależniony od miejsca zamieszkania oraz możliwości transportowych, co szczególnie dotyczy mieszkańców terenów wiejskich. Podkreślono również konieczność lepszego dopasowania oferty kulturalnej do potrzeb różnych grup społecznych.
Badania wykazały także rozbieżności w postrzeganiu oferty kulturalnej przez instytucje i mieszkańców. Rekomendacje obejmowały m.in. stworzenie wspólnego kalendarza wydarzeń oraz rozwój narzędzi informacyjnych i aktywności młodzieżowej.
Węzły Kultury - przejście od diagnozy do działania
W trakcie konferencji odbyły się również warsztaty na temat rozwoju sieci Węzłów Kultury, gdzie uczestnicy pracowali nad różnorodnymi obszarami związanymi z kulturą i animacją społeczności lokalnych. Dyskutowano o możliwości budowania partnerstw i planowania projektów na poziomie metropolitalnym.
Wieczorna część spotkania dotyczyła podsumowania dotychczasowych działań projektu i omówienia dalszego rozwoju. Tematy poruszane obejmowały planowanie wspólnych działań oraz dyskusję na temat pozyskiwania funduszy na ich realizację.
Wspólna przestrzeń kulturowa
Konferencja KOMPAS 2026 stanowiła ważny krok w diagnozowaniu potrzeb mieszkańców Metropolii Toruńskiej oraz wyznaczaniu kierunków przyszłej współpracy. Powstałe wnioski oraz pomysły mają na celu ograniczenie nierówności dostępu do kultury, wykorzystanie potencjału instytucji lokalnych i stworzenie oferty, która odpowiada na potrzeby społeczności.
Ważne będą konkretne wspólne działania oraz regularne monitorowanie efektów podejmowanych inicjatyw, co umożliwi stworzenie przestrzeni, w której instytucje i samorządy będą wspólnie planować i realizować projekty kulturowe.
Projekt „KOMPAS – Kulturalny Obszar Metropolitalny: Partnerstwo, Aktywizacja, Sieć” uzyskał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Kultura - Interwencje. Edycja 2026”.