Od pojedynczych obiektów do kompleksowego zarządzania wodą w lasach
Nowoczesna ochrona zasobów wodnych wymaga holistycznego podejścia, które wykracza poza budowę pojedynczych zbiorników czy przepustów. Niezbędne jest rozpatrzenie lasu jako część większego układu hydrologicznego, obejmującego zlewnie, cieki, rowy oraz właściwości gleby.
W Nadleśnictwach Lutówko i Runowo przygotowano Plany Gospodarowania Zasobami Wodnymi, które mają na celu długofalowe zarządzanie wodą w terenach leśnych. Dokumenty te uporządkowują wiedzę na temat istniejących cieków, jezior i urządzeń wodnych, a także wskazują lokalizacje, w których można poprawić zdolność krajobrazu do zatrzymywania wody.
Plany te nie są jedynie wykazem inwestycji, ale stanowią kompleksową diagnozę gospodarki wodnej, pozwalającą na ustalenie m.in.:
• gdzie zbyt szybko odpływa woda;
• które rowy nadmiernie osuszają siedliska;
• gdzie można tworzyć nowe mokradła;
• jakie przepusty wymagają przebudowy;
• gdzie jest ryzyko erozji;
• jakie działania można przeprowadzić bez szkody dla otoczenia;
• które miejsca wymagają monitoring poziomu wód.
Przygotowane dokumenty umożliwiają odejście od punktowych działań na rzecz całościowego planowania systemu ochrony zasobów wodnych.
Każde nadleśnictwo dysponuje różnymi warunkami geograficznymi i hydrograficznymi, przez co rozwiązania z jednego miejsca nie zawsze można zastosować w innym. Na przykład w Nadleśnictwie Lutówko szczegộnawaga poświęcana jest siedliskom hydrogenicznym w ramach projektu „Lasy dla mokradeł”, gdzie przewidziano opracowanie ekspertyz hydrologicznych oraz tworzenie małych urządzeń zatrzymujących wodę.
Plany Gospodarowania Zasobami Wodnymi w połączeniu z ekspertyzami hydrologicznymi oraz monitoringiem pozwalają ocenić, jak optymalny poziom uwodnienia wpłynie na konkretne siedliska, co jest szczególnie istotne w kontekście torfowisk.
W Nadleśnictwie Runowo planując działania, analizowany jest cały system wodny, co pozwala na zintegrowane podejście. Nadleśnictwo to jest jednym z jednostek RDLP w Toruniu, dla którego opracowano taki dokument wraz z prognozą wpływu na środowisko.
Wykorzystanie platformy SCALGO Live w planowaniu ochrony wód
Częścią prac planistycznych jest zastosowanie nowoczesnych narzędzi cyfrowych, takich jak SCALGO Live, która umożliwia analizę ukształtowania terenu oraz kierunków przepływu wód opadowych.
Platforma ta umożliwia wizualizację kierunków przepływu wody oraz obszarów, które mogą się zalać, a także określenie, jak planowane zmiany wpłyną na system wodny. SCALGO Live nie podejmuje decyzji, lecz wspiera specjalistów w szybkiej identyfikacji miejsc wymagających badań terenowych oraz analizy różnych wariantów.
Mimo postępu technologicznego, cyfrowe modele nie zastępują oględzin terenowych. Ostateczne rozwiązania powinny łączyć analizę danych cyfrowych z wizjami terenowymi oraz znajomością lokalnych warunków przez leśników. Tylko takie połączenie pozwala na zaproponowanie rozwiązań, które są bezpieczne dla lasów oraz przylegających gruntów.